• اگر شخصی زمینی را برای ساختن مسجد وقف نماید و ذکر نکرده که این زمین برای لوازم مسجد مثل دستشویی و حمام و کفش کن هم باشد؛ یعنی وقف خود را تفضيلا بیان نکرده است، اگر قسمتی از این زمین را به عنوان صحن مسجد بنا نماید، آیا حکم مسجد دارد؟ آیا دیوارهای مسجد نیز حکم مسجد را دارند؟

اگر زمین برای ساختن مسجد وقف شده و واقف خودش یا با اجازه او شخصی در آن زمین به قصد مسجدیت نماز خوانده، تمام زمین حکم مسجد دارد.

  • با همت اهالی روستا حمامی روی قطعه زمین که موقوفه بودن آن زمین مشخص نیست، ساخته شده است و اکنون به صورت مخروبه ای بلااستفاده درآمده است و علاوه جهاد سازندگی حمام دیگری ساخته که مورد استفاده می باشد. چون حمام مخروبه قدیمی کنار حسینیه واقع است، در نظر است محل حمام به آشپزخانه حسینیه تبدیل گردد. با توجه به بررسی و تحقیق از اهالی و نامعلوم بودن وضعیت زمین حمام از حيث موقوفه بودن، متمنی است نظر مبارک خود را اعلام فرمایید .

در صورتی که حمام بلااستفاده باشد و امکان استفاده در جهت وقف از آن نباشد، می توانند در مطلق کارهای خیر از آن استفاده کنند که از آن جمله الحاق آن به حسینیه است.


  • در محله ما مسجد کوچکی است که مدتی پیش ساخته شده است. الان اهل محل به خاطر جمعیت زیاد و برای اقامه نماز جماعت، می خواهند جای آن مسجد، مسجد دیگری بسازند ولی برای توسعه مسجد با مشکلی مواجهه هستیم و آن این است که کنار مسجد قبرستان مؤمنین است که مدت ها پیش دفن شده اند و اگر چه هیچ نشانی از آنها نمانده است حتی روی قبر آنان هیچ علامتی از قبیل سنگ قبر دیده نمی شود، اما احتمال می رود در صورت کندن زمین استخوان های پوسیده بیرون بیاید. البته طرف های دیگر این قبرستان هنوز هم اموات دفن می شود. ما می توانیم در آنجا مسجد بسازیم تا مشکلات ما رفع شود و آیا می شود دستشویی و حمام هم در آن مسجد ساخت، آیا این امر موجب بی حرمتی نسبت به مرده ها نمی شود؟


قبرستان مؤمنین را نمی توانید تغییر دهید و تبدیل به مسجد کنید و تجدید بنای مسجد مانع ندارد بدون تصرف قبرستان، والله العالم.


  • یک دانگ از شش دانگ هر یک از قطعات اراشضی روستایی، وقف حضرت سیدالشهداء علن است و مدتی بدون توجه به مسئله وقف در اختیار زارعین قرار داشته است. حال آیا زارعین با توجه به گذشت زمان می توانند ادعای ملکیت کنند و اراضی فوق الذکر را با اراضی دیگری تعویض نموده و اراضی معوضه مأخوذه را به تملک شخصی خویش درآورند.


وقف ملک نمی شود و نمی توانند آن را تبدیل نمایند


  • زمینی سال ها پیش توسط مالک جهت ساختن مسجد به نام مسجد الزهراء وقف شد و تولیت آن به اینجانب واگذار گردید. اما بعد از اخذ کروکی زمین و مراجعه به شهرداری، گفتند زمین مزبور طبق نقشه جامع شهر به خیابان خواهد خورد و لذا از اقدام درباره آن صرف نظر شد و نظر به نیاز شدید محل به مسجد، زمین دیگری به این منظور تهیه و با همیاری اهالی محل مسجدی در نزدیکی زمین موقوفه ساختیم که هم اکنون مورد استفاده است، اما بعد از مدتی مطلع شدیم نقشه جامع شهر تغییر کرده و زمین موقوفه فوق الذکر از خیابان شدن خارج شده است. حال سوال این است با توجه به این که زمین موقوفه فوق در فاصله تقریبا ۳۰۰ متری مسجد فعلی واقع است و ساختن مسجد دیگر در این زمین به جهت نزدیک هم بودن، ثمربخش نیست، آیا اجازه می فرمایید بنده یکی از تصرفات ذیل را که در طریق منافع مسجد فعلی است به عنوان متولی انجام دهم و شرعا مجاز هستم یا خیر؟ 
  • الف) آیا فروش این زمین موقوفه و صرف قسمتی از آن در تکمیل بنای مسجد فعلی و متعلقات آن جایز است؟

جایز نیست .

  •  ب) آیا فروش این زمین موقوفه و خرید منزل مسکونی مناسب در محل جهت اسکان امام جماعت مسجد فعلی با قیمت آن زمین جایز است؟

جایز نیست

  • ج) اجاره دادن زمین مزبور و صرف مال الاجاره آن در منافع مسجد فعلی حکمش چیست؟

جایز نیست

  • د) شهرداری بنا دارد زمین موقوفه فوق را با زمین دیگری معاوضه کند. آیا چنین کاری جایز است و می توانم به عنوان متولی این امر را قبول نمایم.

جایز نیست .

  • ساختن مجتمع تجاری دراین زمین در صورت منافع آن در امور مسجد فعلی با ساختن مجتمع فرهنگی نظیر کتابخانه یا احیانا ساختن بنایی برای ایجاد حوزه علمیه در محل یا انجام این امور در زمین دیگری که شهرداری به عوض این زمین بدهد، چه حکمی دارد؟

جایز نیست .

از زمینی که برای مسجد وقف شده، باید در همان جهت مسجد که برای آن وقف شده استفاده شود، والله العالم.


  • اینجانب قصد دارم موقوفه ای را از متصدیان شرعی و قانونی آن با حق تملک اعیان اجاره نموده و بر عرصه مذکور بنایی احداث نمایم و اعیان مذکور را به همراه کلیه حقوق خود از زمین را وقف ابدی نمایم. گفته می شود با توجه به این که مدت اجاره قاعدتا محدود است نمی تواند نامحدود باشد)، گرچه در سند قید میشود متولی بعدی به کرات باید با متولی زمین موقوفه سند اجاره تنظیم نماید و وقف اعیان ابدی است، شرعا وقف ابدی اعیان بر روی عرصه اجاره ای امکان ندارد. استدعا دارد بیان فرمایید: ۱) آیا این وقف صحیح است؟ ۲) اگر صحیح نیست، چه راه حل شرعی در این زمینه پیشنهاد می فرمایید؟

اگر متولی شرعی زمین موقوفه با مراعات مصلحت وقف نسبت به احداث ساختمان و وقف آن، اجازه دهد مستأجر زمین موقوفه می تواند اعیانی را وقف نماید ولی پس از انهدام ساختمان، تجدید بنا متوقف بر اذن متولی شرعی آن زمان است.